ദുൽ ഹജ്ജ് 13 ന് ഉളുഹിയ അറുക്കുന്നതിന്റെ വിധി ? ഉളുഹിയ നിർബന്ധമായ വ്യക്തി അയ്യാമുത്തശ്‌രീഖ്‌ ദിവസങ്ങളിൽ അറവ് നടത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ എന്താണ് പരിഹാരം

ഉളുഹിയ അറുക്കേണ്ട ദിനങ്ങൾ മൂന്ന് ദിവസങ്ങളാണ്. ദുല്‍ഹിജ്ജ 10, 11, 12 സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് വരെയാണ് (അതായത് പെരുന്നാളിന്റെ ഒന്നാം, രണ്ടാം, മൂന്നാം ദിവസങ്ങൾ). അതിനാൽ ഈദിന്റെ നാലാം ദിവസം (ദുല്‍ഹിജ്ജ 13-ാം തീയതി) ഉളുഹിയത് നിർവഹിക്കുന്നത് സാധുവല്ല. 

ഉളുഹിയ നിർബന്ധമായ വ്യക്തി എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൽ ഉളുഹിയ ദിവസങ്ങളിൽ അറവ് നിർവഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ ആ ബാധ്യത മാപ്പാക്കപ്പെടുകയില്ല. പ്രസ്തുത ഉളുഹിയത്തിന് പകരമായി ഒരു മിതമായ വിലയുള്ള ആടിന്റെയോ ചെമ്മരിയാടിന്റെയോ വില സാധുക്കൾക്കും അർഹരായവർക്കും സദഖയായി നൽകൽ നിർബന്ധമാണ്.

وَأَيَّامُ النَّحْرِ ثَلَاثَةٌ: يَوْمُ الْأَضْحَى - وَهُوَ الْيَوْمُ الْعَاشِرُ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ - وَالْحَادِيَ عَشَرَ، وَالثَّانِيَ عَشَرَ وَذَلِكَ بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ مِنْ الْيَوْمِ الْأَوَّلِ إلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ مِنْ الثَّانِي عَشَرَ، وَقَالَ الشَّافِعِيُّ - رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى -: أَيَّامُ النَّحْرِ أَرْبَعَةُ أَيَّامٍ؛ الْعَاشِرُ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ وَالْحَادِيَ عَشَرَ، وَالثَّانِيَ عَشَرَ، وَالثَّالِثَ عَشَرَ

[الكاساني ,بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع ,5/65]

(وَلَوْ) (تُرِكَتْ التَّضْحِيَةُ وَمَضَتْ أَيَّامُهَا) (تَصَدَّقَ بِهَا حَيَّةً نَاذِرٌ) .....قَوْلُهُ وَمَضَتْ أَيَّامُهَا إلَخْ) قَيَّدَ بِهِ لِمَا فِي النِّهَايَةِ: إذَا وَجَبَتْ بِإِيجَابِهِ صَرِيحًا أَوْ بِالشِّرَاءِ لَهَا، فَإِنْ تَصَدَّقَ بِعَيْنِهَا فِي أَيَّامِهَا فَعَلَيْهِ مِثْلُهَا مَكَانَهَا، لِأَنَّ الْوَاجِبَ عَلَيْهِ الْإِرَاقَةُ وَإِنَّمَا يَنْتَقِلُ إلَى الصَّدَقَةِ إذَا وَقَعَ الْيَأْسُ عَنْ التَّضْحِيَةِ بِمُضِيِّ أَيَّامِهَا، وَإِنْ لَمْ يَشْتَرِ مِثْلَهَا حَتَّى مَضَتْ أَيَّامُهَا تَصَدَّقَ بِقِيمَتِهَا، لِأَنَّ الْإِرَاقَةَ إنَّمَا عُرِفَتْ قُرْبَةً فِي زَمَانٍ مَخْصُوصٍ وَلَا تُجْزِيه الصَّدَقَةُ الْأُولَى عَمَّا يَلْزَمُهُ بَعْدُ لِأَنَّهَا قَبْلَ سَبَبِ الْوُجُوبِ اهـ (قَوْلُهُ تَصَدَّقَ بِهَا حَيَّةً) لِوُقُوعِ الْيَأْسِ عَنْ التَّقَرُّبِ بِالْإِرَاقَةِ، وَإِنْ تَصَدَّقَ بِقِيمَتِهَا أَجْزَأَهُ أَيْضًا لِأَنَّ الْوَاجِبَ هُنَا التَّصَدُّقُ بِعَيْنِهَا وَهَذَا مِثْلُهُ فِيمَا هُوَ الْمَقْصُودُ اهـ ذَخِيرَةٌ 

[ابن عابدين، الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار)، ٣٢٠/٦]

മുഫ്തി ഹാഫിള് അബ്ദുറഹ്മാൻ ഖാസിമി പത്തനംതിട്ട