ഹജ്ജിന്റെ മാസങ്ങളിൽ ഉംറ ചെയ്യുന്ന വ്യക്തി ഉംറ കഴിഞ്ഞ് മദീനയിൽ പോയി തിരികെ ഹറമിലെത്തി ത്വവാഫുൽ ഖുദൂമ് ചെയ്ത് ഹജ്ജിന്റെ നിർബന്ധമായ സഈ മുന്തിക്കാൻ പറ്റുമോ

ചോദ്യത്തിൽ പറയപ്പെട്ട തമത്തു രൂപത്തിൽ ഹജ്ജ് ചെയ്യുന്ന വ്യക്തിക്ക് മദീനയിൽ നിന്ന് തിരികെ ഹറമിലെത്തി ത്വവാഫുൽ ഖുദൂമ് സുന്നത്തില്ല. എന്നാൽ തന്നെ നഫ്ലായ ത്വവാഫ് ചെയ്ത വ്യക്തിക്ക് ത്വവാഫ് സിയാറാതിനേക്കാൾ സഈ മുന്തിക്കൽ അനുവദനീയമാണ്. ത്വവാഫ് സിയാറതിന് ശേഷം സഈ ആവർത്തിക്കേണ്ടതില്ല. പരിഹാരങ്ങളൊന്നും നിർബന്ധമാവുകയില്ല. ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ രൂപം ത്വവാഫ് സിയാറത്തിനു ശേഷം സഈ ചെയ്യലാണ്.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യം നഫ്ലായ ത്വവാഫെങ്കിലും ചെയ്യാതെ സഈ ചെയ്താൽ അതിനെ സഈ ആയിട്ട് പരിഗണിക്കില്ല. ത്വവാഫ് സിയാറത്തിനു ശേഷം സഈ ചെയ്യൽ നിർബന്ധമായിരിക്കും സഈ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ദം നിർബന്ധമാകുന്നതാണ്.

قَوْلُهُ إنَّ أَرَادَ السَّعْيَ) أَفَادَ أَنَّ الْعَوْدَ إلَى الْحَجَرِ إنَّمَا يُسْتَحَبُّ لِمَنْ أَرَادَ السَّعْيَ بَعْدَهُ وَإِلَّا فَلَا كَمَا فِي الْبَحْرِ وَغَيْرِهِ، وَكَذَا الرَّمَلُ وَالِاضْطِبَاعُ تَابِعًا لِطَوَافٍ بَعْدَهُ سَعْيٌ كَمَا قَدَّمْنَاهُ، وَأَشَارَ إلَى مَا فِي النَّهْرِ مِنْ أَنَّ السَّعْيَ بَعْدَ طَوَافِ الْقُدُومِ رُخْصَةٌ لِاشْتِغَالِهِ يَوْمَ النَّحْرِ بِطَوَافِ الْفَرْضِ وَالذَّبْحِ وَالرَّمْيِ وَإِلَّا فَالْأَفْضَلُ تَأْخِيرُهُ إلَى مَا بَعْدَ طَوَافِ الْفَرْضِ، لِأَنَّهُ وَاجِبٌ، فَجَعْلُهُ تَبَعًا لِلْفَرْضِ أَوْلَى كَذَا فِي التُّحْفَةِ وَغَيْرِهَا 

[ابن عابدين ,الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) ,2/500]

السعي واجب أو ركن وطواف التحية سنة فكيف يترتب ما هو واجب على ما هو سنة؟ قلنا: نعم لكن الشرع جوز له أداء هذا الواجب عقيب طواف هو سنة للتيسير فإن الطواف الذي هو ركن لا يجوز قبل يوم النحر، وفي يوم النحر على الحاج أعمال كثيرة، ولو وجب عليه أداء السعي  في هذا اليوم لحقته المشقة فللتيسير جوز له أداء السعي عقيب طواف التحية فلا يعيده يوم النحر.

المبسوط للسرخسي (4/ 22)

أما وقته فوقته الأصلي يوم النحر بعد طواف الزيارة لا بعد طواف اللقاء؛ لأن ذلك سنة، والسعي واجب فلا ينبغي أن يجعل الواجب تبعا للسنة ' فأما طواف الزيارة ففرض، والواجب يجوز أن يجعل تبعا للفرض إلا أنه رخص السعي بعد طواف اللقاء، وجعل ذلك، وقتا له ترفيها بالحاج، وتيسيرا له لازدحام الاشتغال له يوم النحر فأما وقته الأصلي فيوم النحر عقيب طواف الزيارة. 

بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع (2/ 135)

وَقَدْ قَدَّمْنَا أَنَّ هَذَا السَّعْيَ وَاجِبٌ .... أَشَارَ بِثُمَّ إلَى تَرَاخِي السَّعْيِ عَنْ الطَّوَافِ، فَلَوْ سَعَى ثُمَّ طَافَ أَعَادَهُ؛ لِأَنَّ السَّعْيَ تَبَعٌ وَلَا يَجُوزُ تَقَدُّمُ التَّبَعِ عَلَى الْأَصْلِ، كَذَا ذَكَرَ الْوَلْوَالِجِيُّ، وَصَرَّحَ فِي الْمُحِيطِ بِأَنَّ تَقْدِيمَ الطَّوَافِ شَرْطٌ لِصِحَّةِ السَّعْيِ وَبِهَذَا عُلِمَ أَنَّ تَأْخِيرَ السَّعْيِ عَنْ الطَّوَافِ وَاجِبٌ،

[ابن نجيم، البحر الرائق شرح كنز الدقائق ومنحة الخالق وتكملة الطوري، ٣٥٧/٢]

മുഫ്തി ഹാഫിള് അബ്ദുറഹ്മാൻ ഖാസിമി പത്തനംതിട്ട