ഉംറ സംഘത്തോട് ഒരു ഉസ്താദ് പറയുന്നത് കേട്ടു. എല്ലാ വർഷവും ഹജ്ജിന്റെ സമയത്ത് ഇല്യാസ് നബിയും ഖിള്ർ നബിയും വരുന്നതും രണ്ടുപേരും പരസ്പരം മുടി വടിച്ചു കൊടുക്കുന്നതും ഹജ്ജിന്റെ അമലുകൾ ചെയ്യുന്നതുമാണ്. ഇതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ എന്താണ്

പറയപ്പെട്ട സംഭവം ഇമാം സുയൂത്വി (റ) അദ്-ദുർറുൽ മൻസൂറിൽ കൊണ്ട് വന്നിട്ടുണ്ട്. ഈ ഹദീസിന്റെ വിഷയത്തിൽ പ്രബലരായ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ കടുത്ത വിമർശനം ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് അത്യധികം ദുർബല ഹദീസാണ്. 

ഇമാം ഇബ്നു ഹജർ അസ്ഖലാനി (റ) ഇല്യാസ് (അ) നബിയും ഖിള്ർ (അ) നബിയും എല്ലാവർഷവും ഹജ്ജിന് ഒരുമിച്ച് കൂടുന്ന  വിഷയത്തിൽ ഹദീസുകളൊന്നും സ്ഥിരപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

وَأخرج الْعقيلِيّ وَالدَّارَقُطْنِيّ فِي الْأَفْرَاد وَابْن عَسَاكِر عَن ابْن عَبَّاس عَن النَّبِي صلى الله عَلَيْهِ وَسلم قَالَ: يلتقي الْخضر وإلياس كل عَام فِي الْمَوْسِم فيحلق كل وَاحِد مِنْهُمَا رَأس صَاحبه ويتفرقان عَن هؤلاك الْكَلِمَات: بِسم الله مَا شَاءَ الله لَا يَسُوق الْخَيْر إِلَّا الله مَا شَاءَ الله لَا يصرف السوء إِلَّا الله مَا شَاءَ الله مَا كَانَ من نعْمَة فَمن الله مَا شَاءَ الله لَا حول وَلَا قُوَّة إِلَّا بِاللَّه

[السيوطي ,الدر المنثور في التفسير بالمأثور ,5/434]

قال الدارقطنيّ في «الأفراد» : لم يحدث به عن ابن جريج غير الحسن بن رزين. وقال أبو جعفر العقيلي: لم يتابع عليه، وهو مجهول، وحديثه غير محفوظ. وقال أبو الحسين بن المنادي: هو حديث واه بالحسن المذكور. انتهى. وقد جاء من غير طريقه، لكن من وجه واه جدا، أخرجه ابن الجوزي من طريق أحمد بن عمار: حدثنا محمد بن مهدي، حدثنا محمد مهدي بن هلال، حدثني ابن جريج، فذكره بلفظ: يجتمع البري والبحري إلياس والخضر كلّ عام بمكة. قال ابن عبّاس: بلغنا أنه يحلق أحدهما رأس صاحبه، ويقول أحدهما للآخر: قل بسم اللَّه.. إلخ. وزاد: قال ابن عبّاس: قال رسول صلّى اللَّه عليه وسلّم: «ما من عبد قالها في كلّ يوم إلّا أمن من الحرق والغرق والسّرق، وكلّ شيء يكرهه حتّى يمسي، وكذلك قال: حين يصبح» . قال ابن الجوزيّ: أحمد بن عمار متروك عند الدارقطنيّ، ومهدي بن هلال مثله. وقال ابن حبّان: مهدي بن هلال يروي الموضوعات.

[ابن حجر العسقلاني، الإصابة في تمييز الصحابة، ٢٦١/٢]

أَرْبَعَةُ أَنْبِيَاءَ أَحْيَاءٌ، اثْنَانِ فِي الْأَرْضِ: إِلْيَاسُ وَالْخَضِرُ، وَاثْنَانِ فِي السَّمَاءِ: إِدْرِيسُ وَعِيسَى. وَقَدْ قَدَّمْنَا قَوْلَ مَنْ ذَكَرَ أَنَّ إِلْيَاسَ وَالْخَضِرَ يَجْتَمِعَانِ فِي كُلِّ عَامٍ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ بِبَيْتِ الْمَقْدِسِ، وَأَنَّهُمَا يَحُجَّانِ كُلَّ سَنَةٍ، وَيَشْرَبَانِ مِنْ زَمْزَمَ شَرْبَةً تَكْفِيهُمَا إِلَى مِثْلِهَا مِنَ الْعَامِ الْمُقْبِلِ. وَأَوْرَدْنَا الْحَدِيثَ الَّذِي فِيهِ أَنَّهُمَا يَجْتَمِعَانِ بِعَرَفَاتٍ كُلَّ سَنَةٍ، وَبَيَّنَّا أَنَّهُ لَمْ يَصِحَّ شَيْءٌ مِنْ ذَلِكَ، وَأَنَّ الَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ الدَّلِيلُ: أَنَّ الْخَضِرَ مَاتَ، وَكَذَلِكَ إِلْيَاسُ، عَلَيْهِمَا السَّلَامُ.

[ابن كثير، البداية والنهاية ط هجر، ٢٧٤/٢]

حَدِيثُ اجْتِمَاعُ الْخَضِرِ وَإِلْيَاسَ عَلَيْهِمَا السَّلامُ فِي كُلِّ عَامٍ فِي الْمَوْسِمِ بِمِنًى قَالَ الْعَسْقَلانِيُّ لَا يَثْبُتُ فِيهِ شَيْءٌ

[الملا على القاري، المصنوع في معرفة الحديث الموضوع، صفحة ٤٦]

മുഫ്തി ഹാഫിസ് അബ്ദുറഹ്മാൻ ഖാസിമി പത്തനംതിട്ട