ജമാഅത് നിസ്കാരം നടക്കുമ്പോൾ മുന്നിലെ സ്വഫിൽ നിന്ന് ഒരാൾ ഇറങ്ങി പോയി വിടവ് വന്നാൽ മറ്റുള്ളവർ എന്താണ് ചെയ്യണ്ടത് പിന്നിലെ സ്വഫിൽ നിന്ന് മുന്നിലെക്ക് വരാമോ

തക്ബീറതുൽ ഇഹറാമിന് ശേഷം നിസ്കരിക്കുന്നയാൾ മുന്നിലെ സഫിൽ വിടവ് കണ്ടാൽ ആ ഒഴിവ് നികത്താൻ അയാളല്ലാതെ മറ്റാരും അവിടെ ഇല്ലെങ്കിൽ അവിടേക്ക് നീങ്ങി വിടവ് നികത്താവുന്നതാണ്. നീങ്ങുമ്പോൾ മന്ദം മന്ദം സാവധാനത്തിൽ നീങ്ങുക. ആ വിടവ് നികത്തുന്നതിന് വേണ്ടി നിസ്കരിക്കുന്നവരുടെ മുന്നിലൂടെ പോകേണ്ടി വന്നാലും കുഴപ്പമില്ല. പാപിയാകില്ല.

بَقِيَ مَا إذَا رَأَى الْفُرْجَةَ بَعْدَ مَا أَحْرَمَ هَلْ يَمْشِي إلَيْهَا؟ لَمْ أَرَهُ صَرِيحًا. وَظَاهِرُ الْإِطْلَاقِ نَعَمْ، وَيُفِيدُهُ مَسْأَلَةُ مَنْ جَذَبَ غَيْرَهُ مِنْ الصَّفِّ كَمَا قَدَّمْنَاهُ فَإِنَّهُ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يُجِيبَهُ لِتَنْتَفِي الْكَرَاهَةُ عَنْ الْجَاذِبِ، فَمَشْيُهُ لِنَفْيِ الْكَرَاهَةِ عَنْ نَفْسِهِ أَوْلَى فَتَأَمَّلْ

[ابن عابدين ,الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) ,1/570]

وَلَوْ وَجَدَ فُرْجَةً فِي الْأَوَّلِ لَا الثَّانِي لَهُ خَرْقُ الثَّانِي لِتَقْصِيرِهِمْ....إنْ كَانَ فِي صَفِّ الثَّانِي فَرَأَى فُرْجَةً فِي الْأَوَّلِ فَمَشَى إلَيْهَا لَمْ تَفْسُدْ صَلَاتُهُ...... لِتَقْصِيرِهِمْ) يُفِيدُ أَنَّ الْكَلَامَ فِيمَا إذَا شَرَعُوا. وَفِي الْقُنْيَةِ قَامَ فِي آخِرِ صَفٍّ وَبَيْنَهُ وَبَيْنَ الصُّفُوفِ مَوَاضِعُ خَالِيَةٌ فَلِلدَّاخِلِ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ لِيَصِلَ الصُّفُوفَ لِأَنَّهُ أَسْقَطَ حُرْمَةَ نَفْسِهِ فَلَا يَأْثَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيْهِ

[ابن عابدين ,الدر المختار وحاشية ابن عابدين (رد المحتار) ,1/570]

മുഫ്തി ഹാഫിസ് അബ്ദുറഹ്മാൻ ഖാസിമി പത്തനംതിട്ട